71. rocznica operacji "Ostra Brama"


Podczas uroczystości na Rossie z okazji 71 rocznicy operacji "Ostra Brama", fot. wilnoteka.lt/Bartosz Frątczak
Na cmentarzu na Rossie oddany został hołd bohaterom walk o Wilno w lipcu 1944 roku. Kombatanci, przedstawiciele polskiej ambasady oraz członkowie Koła ZPL "Wileńska Młodzież Patriotyczna" złożyli wieńce na grobach żołnierzy, którzy zginęli podczas akcji wyzwolenia miasta. W 2015 r. przypada 71 rocznica operacji "Ostra Brama", która była częścią akcji "Burza", zakładającej samodzielne wyzwalanie przez Armię Krajową okupowanych ziem polskich przed wejściem Armii Czerwonej.
 

Operacja "Ostra Brama" trwała od 7 do 14 lipca 1944 r. Rozkaz o rozpoczęciu działań wydał dowódca Okręgu Wileńskiego AK ppłk Aleksander Krzyżanowski "Wilk". Plan operacji zakładał, że ogarnięci paniką Niemcy szybko wycofają się z Wilna, w związku z tym nie przewidywano poważniejszych walk o miasto. Jednakże na mocy rozkazu Hitlera Wilno kilka dni wcześniej zostało przekształcone w strefę ufortyfikowaną, tzw. Fester Platz, obsadzoną przez około 17-tysięczny garnizon. Żołnierze polscy nie zważając na przewagę sił niemieckich wyzwolili znaczną część miasta, jednak polski atak został odparty i dopiero natarcie Armii Czerwonej zmusiło hitlerowców do wycofania się. Po tygodniu walk, 13 lipca, na Górze Zamkowej Polacy wywiesili biało-czerwoną flagę, jednak wisiała ona tylko kilka godzin. Żołnierze sowieccy zerwali ją i wywiesili czerwoną.

Łącznie podczas tygodniowych walk o Wilno zginęło prawie 500 żołnierzy wileńskiej i nowogródzkiej AK, około 1000 zostało rannych. 17 lipca Sowieci podstępnie aresztowali dowódców polskich oddziałów, po czym przystąpili do rozbrajania i wyłapywania wszystkich żołnierzy AK. Część z nich została aresztowana i wywieziona do Kaługi lub innych miejsc zesłań, część przedarła się do Polski Centralnej i tam podjęła dalszą walkę, a część pozostała na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie walcząc do końca z kolejną po niemieckiej - sowiecką okupacją. 

W lipcu 2014 r. w Wilnie i na Wileńszczyźnie odbyły się obchody 70 rocznicy operacji "Ostra Brama". Na uroczystości przyjechali uczestnicy walk o Wilno obecnie mieszkający w Polsce oraz w innych krajach. 


Obchody 71. rocznicy akcji "Ostra Brama" miały znacznie skromniejszy wymiar. 7 lipca kombatanci, przedstawiciele polskich placówek dyplomatycznych oraz łmłodzież patriotyczna, złożyli wieńce na cmentarzu na Rossie. W Mauzoleum Serca i Matki Marszałka są między innymi groby żołnierzy AK, którzy polegli w lipcu 1944 r. Hołd bohaterom złożony został również na cmentarzu w Kalwarii Wileńskiej oraz w innych miejscach związanych z operacją "Ostra Brama".
  

Jak co roku 13 lipca o godz. 15.00 planowana jest także uroczystość w podwileńskich Krawczunach. Organizatorem apelu poległych przy pomniku żołnierzy Armii Krajowej we wsi, gdzie 13 lipca 1944 r. rozegrała się ostatnia i jedna z największych bitew wileńskiej Armii Krajowej z opuszczającymi miasto regularnymi wojskami niemieckimi, jest Wileński Rejonowy Oddział Związku Polaków na Litwie.

Na podstawie: inf.wł., armiakrajowa.org.pl