Nowe trasy turystyczne w podziemiach katedry wileńskiej


Podziemia katedry wileńskiej, fot. bpmuziejus.lt
Podziemia katedry wileńskiej to nie tylko Mauzoleum Królewskie, gdzie spoczywają szczątki Aleksandra Jagiellończyka, Elżbiety Habsburżanki i Barbary Radziwiłłówny oraz urna z sercem króla Władysława IV Wazy. Dla zwiedzających otwarta została północna część podziemi z pozostałościami murów z XIII i XIV wieków, kryptami i gotyckimi cegłami.



Dotychczas dla zwiedzających dostępna była zaledwie jedna trzecia podziemi katedry, znajdująca się pod kaplicą św. Kazimierza. Właśnie w tej części mieści się Mauzoleum Królewskie. Są tam pochowani król Polski i wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk, jak również Elżbieta Habsburżanka i Barbara Radziwiłłówna – pierwsza i druga żony króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta Augusta oraz urna z sercem króla Władysława IV Wazy.

Muzeum Dziedzictwa Kościelnego udostępniło teraz kolejne, niedostępne dotychczas części podziemi. Opracowane zostały nowe trasy turystyczne, które zwiedzać można w niedużych, maksymalnie 10-osbowych grupach, tylko z przewodnikiem.

Jak się okazuje, podziemia katedry kryją prawdziwe skarby dla miłośników dawnych dziejów: pozostałości murów z czasów Jagiełły i Witolda Wielkiego, baszt i schodów z XIII–XIV wieków, krypty i mauzolea z XVI–XIX wieków, gotyckie cegły, fragmenty ceramiki, żelbetowe umocnienia oraz systemy wentylacyjne z okresu międzywojennego. To wszystko jest rozmieszczone na powierzchni 120 m kw.

Zwiedzanie podziemi wymaga wysiłku fizycznego, gdyż w niektórych miejscach korytarze zwężają się do 40 cm, a stopnie schodowe sięgają nawet 42 cm.

Zainteresowani powinni się wcześniej zarejestrować telefonicznie 8 600 12080 lub e-mailowo katedrospozemiai@bpmuziejus.lt

Prawdopodobnie pierwsza świątynia chrześcijańska w miejscu obecnej katedry zbudowana została w czasach Mendoga, około 1251 r., na miejscu starej świątyni i gaju pogańskiego. Już po dziesięciu latach, gdy król Mendog całkowicie porzucił wiarę chrześcijańską, budowlę zburzono. Dalsze dzieje katedry wiążą się z kolejnym chrztem Litwy. W 1386 r. chrzest z rąk króla Polski, Jadwigi, przyjął Jagiełło. W latach 1387–1388 z fundacji króla Władysława Jagiełły przy Zamku Dolnym wybudowano nową drewnianą katedrę z pięcioma kaplicami i nadano jej imię św. Stanisława. Katedra niejednokrotnie ucierpiała od pożarów (w latach 1399, 1419, 1530, 1539, 1542, 1610). W 1419 r., dzięki hojności Witolda Wielkiego, powstała nowa bazylika w stylu gotyckim.


Katedra wileńska wielokrotnie była przebudowywana. Gruntownej przebudowy dokonano w 1801 r. według projektu architekta Wawrzyńca Gucewicza, który nadał jej charakter monumentalnego gmachu klasycystycznego.

Status bazyliki katedra zyskała w 1922 r., natomiast w 1925 r. nadano jej miano archikatedry. Po wielkiej powodzi 1931 r., mimo opłakanego stanu, katedra została uratowana, wzmocniono podziemia. Remont fundamentów przeprowadził profesor architektury Juliusz Kłos. W czasie badań pod kaplicą św. Kazimierza odnaleziono grobowce królewskie i puszkę z sercem króla Władysława IV oraz kryptę mieszczącą szczątki króla Aleksandra Jagiellończyka, Elżbiety oraz Barbary Radziwiłłówny. Wtedy też powstało podziemne mauzoleum grobowców królewskich.

Od 1949 r. do 1988 r. katedra była zamknięta. W pierwszych latach po II wojnie światowej część dobytku oraz skarbów katedry rozkradziono, pozostałe przekazano różnym instytucjom. Później budynek katedry został przekazany Akademii Sztuk Pięknych, w roku 1956 utworzono w nim galerię obrazów. W 1989 r. kościół został rekonsekrowany, odnowiony i zwrócony katolikom.

Na podstawie: bpmuziejus.lt, vilnensis.lt