Warto wiedzieć: Metoda Dobrego Startu


Zestaw "Metoda Dobrego Startu - Od piosenki do literki", fot. harmonia.edu.pl
Metoda Dobrego Startu (MDS) to jedna z metod terapii psychomotorycznej. Została opracowana w latach 60. XX w. przez prof. Martę Bogdanowicz na podstawie francuskiej Metody Le Bon Depart, autorstwa Thei Bugnet. Podstawowym założeniem MDS jest jednoczesne rozwijanie wszystkich funkcji uczestniczących w złożonych czynnościach czytania i pisania, czyli funkcji wzrokowych, słuchowych, słuchowo-językowych, dotykowo-kinestetycznych i motorycznych oraz współdziałania między nimi. Celem metody jest również kształtowanie lateralizacji (ręka dominująca), kształtowanie orientacji w schemacie ciała i przestrzeni.
Dla kogo?

Profesor Marta Bogdanowicz na swojej stronie internetowej wskazuje najważniejsze grupy odbiorców metody:
"Metoda Dobrego Startu znajduje zastosowanie we wspomaganiu rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym, w zajęciach terapeutycznych z dziećmi o opóźnionym rozwoju, także z dziećmi ryzyka dysleksji, wykazującymi zaburzenia rozwoju psychomotorycznego w celu profilaktyki niepowodzeń szkolnych oraz z uczniami mającymi trudności w nauce czytania i pisania o różnym podłożu. MDS bardzo dobrze służy przygotowaniu dzieci 6-7-letnich do nauki czytania i pisania w przedszkolach oraz w edukacji - dzięki wielozmysłowemu uczeniu liter. Jest wykorzystywana w terapii dzieci dyslektycznych, a także niepełnosprawnych intelektualnie, autystycznych, z mózgowym porażeniem dziecięcym.
Badania nad efektywnością metody wykazały, że ma ona także wyraźny aspekt diagnostyczny, ponieważ umożliwia dostrzeżenie dysharmonii rozwoju. Ich dokładniejsza ocena jest możliwa przy użyciu opracowanej przeze mnie Skali Oceny Skuteczności Metody Dobrego Startu".

Struktura zajęć prowadzonych Metodą Dobrego Startu

Każde zajęcia powinny przebiegać według stałego schematu i być dostosowane do potrzeb konkretnych dzieci. Można także wykorzystywać tylko niektóre elementy metody, by uatrakcyjnić tradycyjne formy pracy na lekcji.

I. Zajęcia wprowadzające: ćwiczenia orientacyjno-porządkowe, nauka piosenki oraz zabawa w "zagadki językowe" 
Ćwiczenia orientacyjno-porządkowe zaczynamy od ćwiczeń koncentracji uwagi w schemacie ciała i przestrzeni. Mogą mieć one formę powitań i zabawy ruchowej. Dzieci uczą się rozróżniać i nazywać części ciała, np. ramię, łokieć, brwi. Dzieci nieco starsze witają się prawym kolanem, lewym łokciem. Ćwiczenia stwarzają okazję do utrwalania orientacji w przestrzeni, odróżniania kierunków: prawo-lewo, góra-dół, nad, obok. Następnie dzieci uczą się nowej piosenki, omawiana jest jej treść, wyjaśniane są trudne, niezrozumiałe słowa. Daje to sposobność do rozwijania mowy dziecka. Kolejnym etapem jest zabawa w "zagadki językowe", nauczyciel wykorzystuje tekst piosenki do rozwijania kompetencji językowych.

II. Zajęcia właściwe: ćwiczenia ruchowe, ćwiczenia ruchowo-słuchowe, ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe 
Ćwiczenia ruchowe:
zabawy nawiązujące do treści piosenki, mają charakter usprawniający i relaksacyjny. W czasie ćwiczeń ruchowych zaczynamy od kształcenia ruchów całego ciała (motoryka duża), a następnie wprowadzamy usprawnienia ruchów ręki (tzw. motoryka mała).
Ćwiczenia ruchowo-słuchowe:
są bardziej złożone, angażują dwa analizatory: kinestetyczno-ruchowy i słuchowy. Dzieci wystukują rytm śpiewanej piosenki na bębenku, woreczkach lub puszkach z sypkim materiałem. Ćwiczenia wykonywane są początkowo dominującą ręką: pięścią, dłonią, palcami, następnie ręką niedominującą, wreszcie łokciem i całym ciałem, w rytm śpiewanej piosenki. Ruchy mogą przyjmować różne formy: uderzanie, głaskanie, wałkowanie, naciskanie. Dzieci wykonują ćwiczenia według wzoru kreślonego przez nauczyciela, a następnie proponują własne formy ćwiczeń.
Ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe:
nauka wykonywania wzorów (figur geometrycznych lub liter) w rytm jednocześnie śpiewanej piosenki. Ćwiczenia rozpoczynamy od demonstracji i omówienia wzoru. Potem dzieci poznają wzór wielozmysłowo: przez dotyk, ruch, słuch. Następnie odtwarzają go na różne sposoby. Całą ręką - w powietrzu, w obecności wzoru i z pamięci. Palcem - na stole, podłodze, tackach z kaszą. Kredą, pędzlem, mazakiem, długopisem - na papierze, tablicy. Podczas tego etapu ćwiczeń dzieci uczą się, jak śpiewać piosenkę, jednocześnie rysując wzory. Ruch powinien być zgodny z rytmem, odpowiednim fragmentem tekstu śpiewanej piosenki i odtwarzanym elementem wzoru. Po wykonaniu zadania omawia się z dziećmi ich prace.

III. Zajęcia końcowe: ćwiczenia wyciszające i relaksacyjne, ćwiczenia logopedyczne: oddechowe i usprawniające artykulatory 

Organizacja zajęć

Zajęcia Metodą Dobrego Startu zazwyczaj prowadzi się z całą grupą dzieci. Grupa ta może mieć różną liczebność. Może obejmować: całą klasę, grupę 6-8 dzieci o dysharmonijnym rozwoju, 6-8 dzieci z upośledzeniem umysłowym, grupę 3-4 dzieci autystycznych pracujących w parach z osobami dorosłymi.

Metoda Dobrego Startu to terapia przez zabawę, która uczy i rozwija. Dzięki włączeniu w tok zajęć muzyki i rytmu, ruchy dzieci stają się bardziej płynne i harmonijne, dzieci łatwiej zapamiętują nowe kombinacje. Zespołowa forma prowadzonych zajęć ułatwia dzieciom nawiązywanie kontaktów społecznych i uczy współdziałania w grupie. Dominacja ćwiczeń ruchowych, częste zmiany pozycji sprawiają, że dzieci sie nie nudzą i chętnie uczestniczą w zajęciach.

Przydatne linki
Przykładowy konspekt zajęć prowadzonych Metodą Dobrego Startu 
Strona internetowa profesor Marty Bogdanowicz
Wydawnictwo Harmonia - komplet materiałów do MDS
Polskie Towarzystwo Dysleksji - kurs MDS dla terapeutów i nauczycieli