Wilno: odtworzone zostaną historyczne kontury ulicy Żydowskiej


Na zdjęciu: wizualizacja odtworzonych konturów ul. Żydowskiej i jej otoczenia, fot. „Vilniaus planas”
W Wilnie odtworzone zostaną historyczne kontury ulicy Żydowskiej, natomiast terytorium byłej Wielkiej Synagogi Wileńskiej zaznaczą akcenty architektoniczne. W ubiegłym tygodniu stołeczny samorząd zatwierdził przygotowany przez przedsiębiorstwo „Vilniaus planas” stosowny projekt.






Historyczne kontury ulicy Żydowskiej zostały uściślone w oparciu o odkryte podczas prac archeologicznych fragmenty dawnych krawężników w miejscu, gdzie niegdyś przebiegała. Dawne kontury ulicy odbiegają od jej obecnej trasy. W celu ich odtworzenia istniejąca nawierzchnia ulicy zostanie usunięta, chodniki – zdemontowane i wytyczona zostanie dawna trasa ulicy.

À propos, ulicy Żydowska w Wilnie wymieniana jest w dokumentach od 1592 roku, a mieszcząca się przy niej Wielka Synagoga i budynki na jej terytorium były centrum życia duchowego i społecznego wileńskich Żydów. To tu mieszkał i pracował słynny Gaon Wileński – rabin Eliasz ben Salomon Zalman, 300. rocznicę urodzin którego obchodzono w 2020 roku.

Udało się również ustalić miejsce niegdysiejszej bramy prowadzącej na terytorium przy Wielkiej Synagodze – tzw. szulhof. Brama do naszych dni się nie zachowała, na podstawie materiału ikonograficznego miałyby jednak zostać odtworzone dekoracyjne słupy do bramy z ozdobnymi latarniami. Zaplanowano też miejsce na metalową makietę Wielkiej Synagogi i byłego terytorium wokół niej.
 
Na zdjęciu: wizualizacja odtworzenia konturów ul. Żydowskiej i jej otoczenia (po lewej stronie w tle – stojący do dnia dzisiejszego budynek przedszkola w miejscu Wielkiej Synagogi Wileńskiej), fot. „Vilniaus planas”

Po wielu badaniach archeologicznych i analizach udało się też określić miejsce Biblioteki Straszuna i klojzu Gaona przy Wielkiej Synagodze. Miejsce biblioteki zostanie oznaczone trójkątnym placem, na którym mają być organizowane np. spotkania czy wystawy plenerowe. Zostanie tu również urządzone interaktywne stoisko informacyjne, natomiast lokalizacje innych mieszczących się tu niegdyś budowli oznakowane zostanie zróżnicowanymi nawierzchniami.

Róg niegdysiejszego klojzu Gaona ma zostać zaakcentowany zasadzoną roślinami dywanowymi ścianką oporową.

Zatwierdzony przez stołeczny samorząd projekt przewiduje również ustawienie ławek, urządzenie dodatkowego oświetlenia i kamer monitoringu.

Dyskusje na temat upamiętnienia Wielkiej Synagogi Wileńskiej i jej otoczenia trwają od wielu już lat.

Murowana synagoga została wybudowana w latach trzydziestych XVII wieku po otrzymaniu w roku 1633 przywileju króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Władysława IV Wazy. Niejednokrotnie ucierpiała w wojnach i pożarach. W XVIII wieku w stylu rokoko zrekonstruował ją słynny architekt wileński Jan Krzysztof Glaubitz. W czasie II wojny światowej synagoga ucierpiała, można ją było odbudować, jednak ówczesne władze sowieckie zrównały ją z ziemią w latach 1955-1957. Na miejscu synagogi wybudowano przedszkole. Jego budynek stoi w tym miejscu do dziś. W ostatnich latach na terytorium Wielkiej Synagogi Wileńskiej prowadzono prace archeologiczne, a budynek przedszkola zostanie zniesiony.

Na podstawie: sa.lt, inf. wł.