55 lat Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie

Decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie o wpisaniu budowli do rejestru zabytków wywołała wiele kontrowersji. Z prośbą o interwencję zwrócono się m.in. do Lecha Kaczyńskiego, który w latach 2002-2005 był prezydentem Warszawy. W skierowanym do niego liście argumentowano, że Pałac Kultury i Nauki "jest symbolem zniewolenia Polski przez imperium sowieckie". Konserwator uznał jednak, że "wartości poznawcze tego obiektu są na tyle duże, że zasadne jest wpisanie PKiN do rejestru zabytków".

W 2009 roku szef MSZ Radosław Sikorski zaproponował, by na miejscu wyburzonego Pałacu Kultury wykopać staw i posiać trawę. Stołeczni urzędnicy zastrzegli jednak, że nie ma na to szans. "Po pierwsze, pałac jest spółką, która przynosi miastu zyski, po drugie, jest zabytkiem" - mówił Marcin Ochmański, zastępca rzecznika ratusza.

Pałac Kultury i Nauki - dzieło radzieckiego architekta Lwa Rudniewa - budowniczowie radzieccy wznosili przez 1175 dni. Mieszkali oni w wybudowanym specjalnie dla nich na warszawskich Jelonkach osiedlu z kinem, stołówką, świetlicą i basenem. W czasie  budowy pałacu zginęło 16 robotników.

Wraz z budową pałacu ruszyła wielka akcja propagandowa. Niemal codziennie gazety w całej Polsce donosiły o postępach prac, zamieszczały zdjęcia, reportaże, informacje, których bohaterami stawali się stachanowcy, przodownicy, bohaterscy robotnicy pracujący przy wznoszeniu gmachu. 22 lipca pałac został udostępniony "całemu społeczeństwu polskiemu". Józef Cyrankiewicz, przecinając wstęgę, ogłosił, że pałac "zaczął promieniować nad Warszawą". Pozłacane nożyczki, którymi Cyrankiewicz przeciął wstęgę, do dziś zachowały się w pałacowych zbiorach.

Pałac niemal od razu wzbudził niechęć warszawiaków - monumentalny obiekt w sercu stolicy symbolizował obce zniewolenie. Społeczeństwo Warszawy szybko ochrzciło pałac mianem "pekinu". "Poza anagramem, jest w tym podtekst: tak nazywano z uszczypliwym lekceważeniem wielką czynszówkę w przedwojennej Warszawie, na rogu Złotej i Żelaznej, siedlisko pokątnych domów rozpusty". Władysław Broniewski nazwał dzieło Rudniewa "koszmarnym snem pijanego cukiernika".

Osobny rozdział w historii pałacu stanowią samobójcy. Przed założeniem kraty ochronnej na tarasie widokowym, samobójstwo popełniło osiem osób. W tym jeden Francuz, który uznał to miejsce za godniejsze od wieży Eiffla. Ostatnim samobójcą był młody naukowiec z PAN, wyrzucony z pracy w stanie wojennym za związki z podziemną "Solidarnością".

W Sali Kongresowej pałacu występowało wiele znanych osobistości: Marlena Dietrich, Ella Fitzgerald, Jan Kiepura, The Rolling Stones i Paul Anka, który na wieść o zamordowaniu prezydenta Kennedy'ego przerwał koncert, bo nie był w stanie dalej śpiewać. W tej samej sali odbywały się zjazdy PZPR, również ten ostatni w 1990 r. 12 grudnia 1981 r. właśnie tam obradował niedokończony, przerwany wprowadzeniem stanu wojennego, Kongres Kultury Polskiej.

Pałac Kultury ma 42 piętra i 230,68 m wysokości, licząc do wierzchołka iglicy. Jest jedną z największych atrakcji turystycznych Warszawy. Na 30 piętrze, na wysokości 114 m, mieści się galeria, z której można oglądać panoramę stolicy. W PKiN znajduje się 3288 pomieszczeń, w tym przeznaczona dla 3 tys. osób Sala Kongresowa oraz teatry (Teatr Dramatyczny, Studio), kina, kawiarnie i muzea (m.in. Muzeum Techniki).

Na podstawie: PAP