Uczniowie polskich szkół na Litwie, którzy od 2013 roku będą zdawali ujednolicony egzamin maturalny z języka litewskiego, mogą liczyć na ulgową ocenę nawet dłużej niż przez 8 lat - zapewnił litewski minister oświaty i nauki Gintaras Steponavičius po wczorajszym spotkaniu z Wysokim Komisarzem OBWE ds. Mniejszości Narodowych Knutem Vollebaekiem. Minister nie wyklucza, że ulgi będą obowiązywały aż do momentu, gdy obecni pierwszacy przystąpią do matury. Tymczasem prezes Stowarzyszenia Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie "Macierz Szkolna" Józef Kwiatkowski jest przekonany, że zapowiadane ulgi są jedynie mglistymi obietnicami i próbą odwrócenia uwagi od bardziej istotnych kwestii.

Polscy i litewscy funkcjonariusze Straży Granicznej razem z policjantami będą wspólnie patrolować obszar przygraniczny obu krajów. W Płaskiej koło Augustowa przedstawiciele obu tych służb z Polski i Litwy podpisali porozumienie, które ma ułatwić walkę z przemytem i nielegalną imigracją. Mimo że polsko-litewska granica jest wewnętrzną granicą Unii Europejskiej, to wciąż pozostaje obszarem szczególnej uwagi i kontroli. Policjanci i pogranicznicy z Polski i Litwy przejdą szkolenia, by jeszcze w tym miesiącu razem wyjechać na drogi.

Społeczność polska na Litwie ponownie protestowała przeciwko zmianom, jakie narzuca szkołom mniejszości narodowych nowa ustawa o oświacie. W pobliżu Sejmu Litwy zebrały się ponad 4 tysiące osób, w tym wielu Rosjan i Litwinów. Protestujących Polaków poparły szkoły rosyjskie oraz Litewska Federacja Związków Zawodowych Oświaty i Nauki. Uczestnicy wiecu żądali zawieszenia ustawy o oświacie i podjęcia rozmów z przedstawicielami mniejszości narodowych.

Lody ruszyły, panowie przysięgli!, jak mawiał Ostap Bender. Obserwując ostatnio rozmaite reakcje po polskiej i litewskiej stronie najbardziej uderza fakt, że tysiące przeciętnych obywateli dwóch bratnich od wieków narodów nagle spojrzało na siebie z przerażającym zdumieniem, jakby właśnie wyrwano ich z letargu! Co się dzieje??? W ostatnich tygodniach najczęstszym pytaniem, jakie zadawali mi znajomi Litwini z Litwy i Polacy z Polski, było: Nie wierzę już politykom ani mediom, powiedz, o co tak naprawdę chodzi? I jak w dwóch słowach rozsupłać ten żmut pod nazwą "Wileńszczyzna"? Postanowiliśmy więc w nowym roku szkolnym uraczyć naszych czytelników nowym cyklem felietonów "PL.LT". Czyli coś o kimś na styku Polski i Litwy, jednym słowem o Polakach na Litwie. Ostatnio modne są te skróty, zaczerpnięte z dróg, a upowszechnione w Internecie, różne LT.United czy Tożsamość.LT. Piszący o mieszkańcach Wileńszczyzny często dość już mają lawirowania między określeniami "Polak na Litwie" czy "litewski Polak", więc dla uproszczenia - PL.LT i już. Ponadto mamy już do czynienia z nowym zjawiskiem społecznym, kulturalnym i narodowym, jak pokolenie PL.LT - pokolenie młodych Polaków Wileńszczyzny, które wyrosło i ukształtowało się w wolnej Litwie, i często już nie może zrozumieć nawet swoich rodziców lub dziadków, którzy często wciąż hołdują "zakazanej polskości" z czasów ZSRR, i w XXI w. wydają się rozbrajająco anachroniczni... Kiedyś do tego wątku powrócę.

Już za tydzień ma dojść do spotkania wiceministrów edukacji Polski i Litwy, na którym zostanie powołany polsko-litewski zespół ekspertów. Ma on zbadać sytuację szkolnictwa polskojęzycznego na Litwie - ustalili podczas spotkania w Połądze premierzy Andrius Kubilius i Donald Tusk. W ten sposób uczczono także przypadające 5 września 20-lecie odrodzenia stosunków dyplomatycznych między Polską a Litwą. Były to jednak obchody nietypowe - chyba po raz pierwszy w tym 20-leciu głównym tematem wizyty polskiego premiera na Litwie była sytuacja Polaków na Litwie.

W przeddzień 1 września minister oświaty i nauki Litwy Gintaras Steponavičius wysłał do rodziców dzieci uczących się w szkołach nielitewskich ponad 26 000 listów - po polsku, rosyjsku i białorusku. Tłumaczy w nich zmiany, jakie nowa ustawa o oświacie wprowadza w programie naucznia szkół mniejszości narodowych. Pod hasłem wzmocnienia nauczania języka litewskiego szkoły te będą odtąd prowadziły nauczanie dwujęzyczne, a w klasach przedmaturalnych i maturalnych Polacy będą się uczyli języka litewskiego według tych samych programów co Litwini uczący się języka ojczystego. Minister Steponavičius apeluje w liście o spokój i zrozumienie. Wprowadzone pomimo protestów Polaków i Rosjan zmiany tłumaczy troską o dobro dzieci. List ten odbił się szerokim echem w środowiskach mniejszości narodowych. Dziś zamieszczamy jedną z odpowiedzi, przesłanych ministrowi w dniu obchodzonego właśnie na Litwie Święta Wiedzy.

Prezes Stowarzyszenia Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie "Macierz Szkolna" Józef Kwiatkowski nazwał ogłoszoną dziś przez Ministerstwo Oświaty Litwy informację o wprowadzeniu od przyszłego roku ulg dla abiturientów szkół mniejszości narodowych zdających egzamin maturalny z języka litewskiego "próbą ratowania zaistniałej sytuacji". Kwiatkowski obawia się, że zmiana zapowiadanego wcześniej trybu zdawania egzaminu przyczyni się do pogłębienia napięcia pomiędzy Litwinami a litewskimi Polakami.

W samorządzie m. Wilno ważą się losy dwu polskich szkół - podstawowej im. A. Wiwulskiego oraz średniej im. J. Lelewela. Położone nieopodal siebie, po dwu stronach Wilii placówki, od początku reorganizacji szkolnictwa w stolicy Litwy budziły emocje. Zatwierdzony za rządów konserwatystów plan reorganizacji zakładał ich połączenie ze względu na niedobór uczniów. Jednak ani "Lelewel" nie chciał iść do "Wiwulskiego", ani "Wiwulski" do "Lelewela". Współrządzący od niedawna Wilnem radni AWPL zaproponowali połączenie administracji obu szkół, co natychmiast wzbudziło protesty opozycyjnej frakcji konserwatystów, którzy nadal żądają zwolnienia przez Polaków jednego budynku.

Sejm Litwy odrzucił dziś projekt uchwały w sprawie zbadania przez Sąd Konstytucyjny zgodności z konstytucją ustawy o oświacie, na mocy której mają być likwidowane szkoły mniejszości narodowych tam, gdzie są szkoły litewskie.