Litwa-Polska

Lody ruszyły, panowie przysięgli!, jak mawiał Ostap Bender. Obserwując ostatnio rozmaite reakcje po polskiej i litewskiej stronie najbardziej uderza fakt, że tysiące przeciętnych obywateli dwóch bratnich od wieków narodów nagle spojrzało na siebie z przerażającym zdumieniem, jakby właśnie wyrwano ich z letargu! Co się dzieje??? W ostatnich tygodniach najczęstszym pytaniem, jakie zadawali mi znajomi Litwini z Litwy i Polacy z Polski, było: Nie wierzę już politykom ani mediom, powiedz, o co tak naprawdę chodzi? I jak w dwóch słowach rozsupłać ten żmut pod nazwą "Wileńszczyzna"? Postanowiliśmy więc w nowym roku szkolnym uraczyć naszych czytelników nowym cyklem felietonów "PL.LT". Czyli coś o kimś na styku Polski i Litwy, jednym słowem o Polakach na Litwie. Ostatnio modne są te skróty, zaczerpnięte z dróg, a upowszechnione w Internecie, różne LT.United czy Tożsamość.LT. Piszący o mieszkańcach Wileńszczyzny często dość już mają lawirowania między określeniami "Polak na Litwie" czy "litewski Polak", więc dla uproszczenia - PL.LT i już. Ponadto mamy już do czynienia z nowym zjawiskiem społecznym, kulturalnym i narodowym, jak pokolenie PL.LT - pokolenie młodych Polaków Wileńszczyzny, które wyrosło i ukształtowało się w wolnej Litwie, i często już nie może zrozumieć nawet swoich rodziców lub dziadków, którzy często wciąż hołdują "zakazanej polskości" z czasów ZSRR, i w XXI w. wydają się rozbrajająco anachroniczni... Kiedyś do tego wątku powrócę.

Już za tydzień ma dojść do spotkania wiceministrów edukacji Polski i Litwy, na którym zostanie powołany polsko-litewski zespół ekspertów. Ma on zbadać sytuację szkolnictwa polskojęzycznego na Litwie - ustalili podczas spotkania w Połądze premierzy Andrius Kubilius i Donald Tusk. W ten sposób uczczono także przypadające 5 września 20-lecie odrodzenia stosunków dyplomatycznych między Polską a Litwą. Były to jednak obchody nietypowe - chyba po raz pierwszy w tym 20-leciu głównym tematem wizyty polskiego premiera na Litwie była sytuacja Polaków na Litwie.

W minioną sobotę, przed Kancelarią Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska w Warszawie, odbył się protest przeciw szykanowaniu Polaków na Litwie. Organizatorami protestu byli członkowie Stowarzyszenia Memoriae Fidelis, którzy w sposób barwny i humorystyczny kolejny raz zwrócili uwagę społeczności polskiej na pogarszającą się sytuację rodaków z Litwy.

Litwini mieszkający w Polsce, w odróżnieniu od litewskich Polaków, są lojalnymi obywatelami - twierdzi ambasador Litwy w Warszawie Loreta Zakarevičienė. Jej zdaniem, mimo że Litwini w Polsce mają problemy i próbują je rozwiązywać, nie protestują przeciwko państwu. Jednocześnie Zakarevičienė podkreśla, że stosunki dwustronne między Litwą a Polską nie są aż tak złe, jak się je przedstawia.

Komitet Spraw Zagranicznych Sejmu Litwy przygotowuje memorandum w sprawie stosunków polsko-litewskich. W liczącym dwanaście stron dokumencie mają zostać wyszczególnione problemy dwustronne i przedstawione sposoby ich rozstrzygnięcia. W przyszłym tygodniu ma się odbyć głosowanie w sprawie każdego punktu dokumentu.

Litwa nie jest bez winy - tak uważa Ambasador Litwy w Polsce Loreta Zakarevičienė. Po posiedzeniu sejmowego Komitetu Spraw Zagranicznych Sejmu RL, na którym omawiano stosunki polsko-litewskie, przyznała ona dziennikarzom, że polskie zarzuty, dotyczące zadawnionych problemów, nie są bezpodstawne.

"Relacje Litwy i Polski: Utknięcie prac dwustronnych czy puste partnerstwo strategiczne" ("Lietuvos ir Lenkijos santykiai: įstrigusi dvišalių santykių darbotvarkė ar tuščia strateginė partnerystė?") - raport pod tak intrygującym tytułem przygotowało litewskie Centrum Studiów Europy Wschodniej (skrót z angielska: EESC). Zarówno treść tego raportu, wyrywkowo naświetlana już w mediach polskich i litewskich, jak i dyskusja wynikła podczas jego prezentacji, wywołały żywe reakcje w środowisku litewskim i polskim na Litwie. Skłoniło to nas do zamieszczenia w "Wilnotece" tłumaczenia na język polski całości raportu oraz szerokich fragmentów dyskusji. Ze względu na dużą objętość raport zostanie opublikowany w 3 częściach (zgodnie z wewnętrznym podziałem), zaś tekst oryginału można pobrać u dołu artykułu.

"Relacje Litwy i Polski: Utknięcie prac dwustronnych czy puste partnerstwo strategiczne" ("Lietuvos ir Lenkijos santykiai: įstrigusi dvišalių santykių darbotvarkė ar tuščia strateginė partnerystė?") - raport pod tak intrygującym tytułem przygotowało litewskie Centrum Studiów Europy Wschodniej (skrót z ang. EESC). Zarówno treść tego raportu, wyrywkowo naświetlana już w mediach polskich i litewskich, jak i dyskusja wynikła podczas jego prezentacji, wywołały żywe reakcje w środowisku litewskim i polskim na Litwie. Skłoniło to nas do zamieszczenia w "Wilnotece" tłumaczenia na język polski całości raportu oraz szerokich fragmentów dyskusji. Ze względu na dużą objętość raport zostanie opublikowany w 3 częściach (zgodnie z wewnętrznym podziałem), zaś tekst oryginału można pobrać u dołu artykułu.

Prezydent RP Bronisław Komorowski swą pierwszą oficjalną wizytę na Litwie rozpoczął od spotkania z litewskimi Polakami. Do podwileńskiej Mejszagoły udał się natychmiast po wylądowaniu w Wilnie, toteż przed polską Szkołę Średnią im. Józefa Obrembskiego zajechał wcześniej niż niejedni przedstawiciele społeczności polskiej na Litwie. Szkoła - jak to polska szkoła na Wileńszczyźnie - nie dała się zaskoczyć, i chociaż Mejszagoła to nie rodzinne Kowaliszki prezydenta Komorowskiego, przyznał on, że dobrze zna te strony ze względu na ojca, który tu walczył w AK, i na rodzinę Howaultów - ostatnich właścicieli tej miejscowości (w ich dworku mieści się obecnie szkoła litewska), z którymi ojciec działał razem w podziemiu.