Prawo do "W"

W końcu października odbyła się pierwsza część wykładów z zakresu praw człowieka w prawie międzynarodowym. Cykl prelekcji otworzył dr Łukasz Wardyn. Wykłady w Wilnie są organizowane z inicjatywy Związku Prawników Polaków na Litwie i Europejskiej Fundacji Praw Człowieka.

Dr Łukasz Wardyn wykładał prawo międzynarodowe i europejskie w Akademii Leona Koźmińskiego. W roku 2009 prowadził badania naukowe w USA na Uniwersytecie Harvarda jako postdoctoral fellow (w ramach stypendium postdoktoranckiego).

Na pierwszym swoim wykładzie w Wilnie omówił kwestię pisowni nazwisk, związane z tym ustawodawstwo europejskie oraz najważniejsze orzeczenia trybunałów międzynarodowych w kwestiach spornych. Wiele uwagi poświęcił sytuacji na Litwie. Zna ją nie tylko jako naukowiec interesujący się prawami mniejszości. Również jako człowiek, którego sprawa przeciwko Litwie toczy się przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości. Małżonka dr. Wardyna jest obywatelką Litwy i po ślubie, zgodnie z prawem litewskim, jej nazwisko zapisano jako Vardyn. Zdaniem Wardynów zlitewszczona wersja nazwiska jest obraźliwa i poniżająca, ponieważ nie jest to rzeczywiste nazwisko, tylko twór wymyślony przez litewski aparat administracyjny. Orzeczenie w sprawie Wardyn-Vardyn zapadnie w marcu 2011 roku.

Tymczasem, jak odkrył w swoich badaniach Łukasz Wardyn, na Litwie istnieją setki firm, w których nazwach występują "niekonstytucyjne litery". Należy do nich choćby największy bank litewski - Swedbank. Przykłady można mnożyć.

"Uważam, że państwo litewskie nie jest konsekwentne. Jeśli uważamy, że wprowadzenie nielitewskich liter do języka codziennego jest naruszeniem konstytucji, bądźmy konsekwentni i zakażmy wszystkiego, co może naruszyć język państwowy. Jak stwierdza sama Komisja Języka Państwowego, nie może być jednak traktowane jako naruszenie języka to, co nie jest częścią tego języka. Dziwne, że imię i nazwisko powinno być częścią składową języka, nawet jeżeli nie jest ono litewskie" - uważa dr Ł. Wardyn.

Według dr. Łukasza Wardyna chodzi o to, by dać ludziom prawo wyboru.

"Są takie osoby, które lepiej się będą czuły z nazwiskiem spolonizowanym, a inne ze zlituanizowanym. Nie powinno się robić przeszkód w tym zakresie, każdy powinien mieć wybór" - dodaje naukowiec.

Inicjatorem wykładów była zawiązująca się właśnie Europejska Fundacja Praw Człowieka. Beata Naniewicz, członek fundacji, mówi, że działalność nowej organizacji będzie skierowana między innymi na uświadamianie Polakom na Litwie ich praw i sposobów dochodzenia tych praw.

"Nie będą to działania antylitewskie, tylko właśnie prolitewskie. Chcemy, by państwo litewskie zajęło godne miejsce w szeregu państw europejskich" - zapewnia B. Naniewicz.

Wykłady są częścią projektu "Doskonalenie umiejętności z zakresu prawa człowieka w prawie międzynarodowym i prawie Unii Europejskiej". W ramach wszystkich planowanych wykładów, które odbędą się do końca roku, zostanie przybliżona problematyka praw człowieka i praw mniejszości narodowej na arenie międzynarodowej.

Zdjęcia i montaż: Rajmund Rozwadowski