Znaczenie rafinerii w Możejkach jest przeceniane

Dyrektor Departamentu Ekonomiki Banku Narodowego Litwy Raimondas Kuodisoraz oraz Arūnas Molis z Instytutu Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Wileńskiego uważają, że obawy związane ze sprzedażą rafinerii w Możejkach nie są uzasadnione. Eksperci podają argumenty popierające tę tezę.

Po pierwsze, budżet Litwy nie straci na tym, bo podatki do budżetu wpływają z akcyzy, którą objęta jest cała benzyna, a nie tylko ta pochodząca z Możejek. Podatki i tak trafią do budżetu państwa, niezależnie od właściciela spółki.

Po drugie, jeżeli nabywcą zostanie koncern rosyjski, nie powinno to osłabić bezpieczeństwa energetycznego kraju. Benzyna może zostać przywieziona z dowolnego miejsca: drogami, koleją czy statkami. "To nie jest gaz, który rurociągami płynie tylko w jedną stronę" - mówi R. Kuodis, który podaje również przykład Łotwy i Estonii. Państwa te, nie mając swoich rafinerii, wcale się nie skarżą i nie odczuwają z tego powodu zagrożenia energetycznego.

Po trzecie, spółka znajduje się na terytorium Litwy i zawsze możliwy będzie wariant jej upaństwowienia. Ponadto "sektor naftowy nie jest tak bardzo ważny dla ekonomiki Litwy. Rafineria w Możejkach tworzy kilka procent PKB Litwy, ale to nie jest spółka elektroenergetyczna czy gazowa, dlatego ta sprzedaż nie powinna być bardzo bolesna" - mówi A. Molis. Poza tym terminal w Kłajpedzie pozostaje we władaniu państwa, co gwarantuje, że sektor naftowy nie zostanie zmonopolizowany, a to właśnie jest głównym warunkiem bezpieczeństwa energetycznego kraju.

PKN Orlen zdecydował się na sprzedaż rafinerii w Możejkach, bo nie widzi możliwości przywrócenia rentowności rafinerii. Według zarządu PKN Orlen rząd Litwy nie chce współpracować, aby zmienić tę sytuację. Nie spełnił ultimatum strony polskiej dotyczącego odbudowy torów na Litwie, co umożliwiałoby krótszy i tańszy transport paliw z litewskiej spółki Orlen Lietuva na Łotwę. Strona litewska nie zmieniła również zdania w sprawie możliwości uzyskania przez Orlen kontroli operacyjnej nad terminalem w Kłajpedzie. Terminal w Kłajpedzie mógłby pełnić funkcję głównego punktu eksportowego dla produktów Orlen Lietuva. Orlen chciał wybudować rurociąg produktowy i surowcowy z rafinerii do litewskiego Naftoportu w Kłajpedzie. W obecnej sytuacji jest to niemożliwe, bo jest on w 70 procentach kontrolowany przez państwo litewskie.

Nieoficjalnie wiadomo, że zainteresowani kupnem są przede wszystkim rosyjscy giganci naftowi - państwowy Rosnieft, a także TNK-BP i Łukoil.

Zdjęcia: Rajmund Rozwadowski i Paweł Dąbrowski
Montaż: Rajmund Rozwadowski