Vilniana

17 września 1939 roku Armia Czerwona, bez wypowiedzenia wojny, zaatakowała Polskę. W książce „Agresja sowiecka 17 września 1939 roku na Kresach Wschodnich i Lubelszczyźnie”, wydanej pod redakcją Tomasza Rodziewicza, opisano losy Wilna w 1939 roku.

Wileńscy widzowie, stęsknieni kina polskiego, już mogą się cieszyć - w najbliższy czwartek, 15 września, w Wilnie rozpoczyna się kolejny, tym razem XI Tydzień Filmu Polskiego. Podczas tegorocznej uczty filmowej, którą jak zwykle zawdzięczamy Instytutowi Kultury Polskiej w Wilnie, mieszkańcy i goście stolicy będą mogli obejrzeć czternaście nowych polskich produkcji. Wśród filmów, które weszły do programu XI Tygodnia, znajdzie się, między innymi, rewelacyjnie przyjęty przez krytyków "Młyn i krzyż" Lecha J. Majewskiego oraz zdobywca "Złotych Lwów" na ubiegłorocznym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni - "Różyczka" Jana Kidawy-Błońskiego. W tym roku impreza filmowa obejmie trzy kina wileńskie - Multikino, Pasakę i Skalviję. Cena biletu na każdy seans wyniesie 6 Lt.

Strajk szkół z polskim językiem nauczania i jednocześnie wiec przed Pałacem Prezydenckim na rozpoczęcie roku szkolnego - tego jeszcze w najnowszych dziejach Litwy nie było. Podobnie jak nie było tak drastycznego zamachu na polskie szkolnictwo Wileńszczyzny - nowelizacja ustawy o oświacie zabrała litewskim Polakom prawo do nauki w języku ojczystym od pierwszej do ostatniej klasy i zmusza ich do nauki języka litewskiego jako ojczystego. Pozornie chodzi jedynie o nauczanie po litewsku historii i geografii Litwy oraz o ujednolicenie matury z litewskiego w szkołach litewskich i nielitewskich, jednak Polacy nie wierzą, że rząd działa "dla dobra" ich dzieci. Uważają, że nawet najmniejsze naruszenie historycznie ukształtowanej tradycji uszczupla ich prawa, a przede wszystkim otwiera drogę do dalszej lituanizacji. Na zasadzie damy palec, utną dłoń, a potem i rękę. Władze Litwy na wiec nie zareagowały, w odróżnieniu od władz Polski.

W natłoku wydarzeń kulturalnych i rozrywkowych, poświęconych Rokowi Miłoszowskiemu, trudno o oryginalność. Uczcić noblistę wieczorem poezji, może koncertem czy pokazem filmowym? W Domu Kultury Polskiej w Wilnie postanowiono zamiast mówić o dolinie Issy, lepiej ją zobaczyć! W lipcu placówka zorganizowała spływ kajakowy Niewiażą, czyli tą samą Issą, a w sierpniu odbył się rajd rowerowy do miejsca narodzin Czesława Miłosza.

W gronie doradców mera Wilna Artūrasa Zuokasa dwa nowe, polskie nazwiska – Jan Tomaszewicz i Janina Girucka. Przedstawiciele Akcji Wyborczej Polaków na Litwie od 7 lipca dołączyli do drużyny mera.

Litwa obchodziła jubileusz Czesława Miłosza. Uroczystości trwały sześć dni: rozpoczęły się uhonorowaniem poety i pisarza na Uniwersytecie Wileńskim oraz odsłonięciem pamiątkowej tablicy na Dziedzińcu Sarbiewskiego. Podczas kolejnych dni obchodów na Wydziale Filologicznym odbyła się dwudniowa międzynarodowa konferencja "Czasy i miejsca Czesława Miłosza". W Muzeum Sztuki Użytkowej otwarto wystawę "Szukanie Ojczyzny Czesława Miłosza". Następnie uroczystości przeniosły się do "serca Litwy", czyli w ojczyste strony Miłosza.

Od 1 czerwca Wilnianie i turyści zwiedzający stolicę mieli możliwość podziwiania fantastycznej panoramy Starówki wileńskiej z samego jej serca – dzwonnicy kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty. Niestety, nowiuteńka winda, która unosiła zwiedzających na wysokość 68 metrów, zepsuła się już po miesiącu pracy. Teraz przedstawiciele Uniwersytetu Wileńskiego muszą czekać, aż z Hiszpanii dotrze nowa część mechanizmu podnośnika.

Litwini mieszkający w Polsce, w odróżnieniu od litewskich Polaków, są lojalnymi obywatelami - twierdzi ambasador Litwy w Warszawie Loreta Zakarevičienė. Jej zdaniem, mimo że Litwini w Polsce mają problemy i próbują je rozwiązywać, nie protestują przeciwko państwu. Jednocześnie Zakarevičienė podkreśla, że stosunki dwustronne między Litwą a Polską nie są aż tak złe, jak się je przedstawia.

Mimo niezbyt przychylnej sytuacji ekonomicznej w kraju nie brakuje inicjatyw społecznych skierowanych do dzieci z rodzin ryzyka socjalnego. Inicjatyw tym cenniejszych, że ich inicjatorem jest lokalna wspólnota polska.